Aslında Kaşık Yok, gerçeklik, zaman, alışkanlık ve insanın dünyayı algılama biçimi üzerine düşündüren, sembolik katmanları güçlü bir oyun Oyunun başlığından başlayarak birçok unsur, görünen gerçekliğin ardında başka anlamların bulunabileceği düşüncesini gündeme getirir. Eserde zamanın ve gerçekliğin sınırlarının belirsizleşmesi, seyircinin olayları tek bir açıdan değerlendirmesini zorlaştırıyor. Oyunun isminde yer alan kaşık, eserin en dikkat çekici sembolik unsuru olarak değerlendirilebilir. Aslında Kaşık Yok düşüncesi, insanın gerçek olarak kabul ettiği şeylerin sorgulanmasına kapı açar. Buradaki kaşık, yalnızca gündelik bir nesne değil, gerçeklik ile algı arasındaki farkı temsil eden bir metafor olarak okunabilir. Seyirci böylece “Gördüğüm şey gerçekten var mı?” sorusuyla karşı karşıya kalıyor Oyunun merkezindeki kahyanın elli küsur yıl boyunca aynı düzen içerisinde çalışması, alışkanlıkların insan yaşamındaki yerini düşündürüyor.. Uzun süre değişmeyen bir düzen, güven duygusu yaratırken aynı zamanda kişiyi değişimden uzaklaştırabilir.. Düzenin bozulması ise karakterin hem çevresini hem de kendi gerçekliğini yeniden değerlendirmesine neden olur. Oyunun zaman kavramını olağan kronolojinin dışına taşıması, geçmiş ve bugün arasındaki ilişkinin sorgulanmasına imkan veriyor. Zaman burada yalnızca olayların sıralandığı bir unsur değil, hafızanın, geçmişin ve insan deneyiminin sembolü olarak değerlendirilmeli. Farklı dönemlere ait kişilerin aynı anlatı dünyasında buluşması da bu yaklaşımı güçlendiriyor. Beethoven, Jan Dark, Kleopatra, Hitler ve Diyojen gibi tarihsel kişiliklerin aynı teatral evrende yer alması, farklı çağların ve farklı insanlık deneyimlerinin yan yana getirilmesini sağlamış.. Bu karakterler aracılığıyla iktidar, sanat, inanç, düşünce, savaş ve insan doğası gibi birbirinden farklı kavramların aynı sahnede karşılaştırılması mümkün hale gelmiş. Aslında Kaşık Yok, seyirciye hazır cevaplar vermekten çok gerçeklik kavramını yeniden düşünme imkânı sunan bir oyun olarak değerlendirilebilir. Kaşık, zaman, düzen, tarihsel karakterler ve isimler üzerinden oluşturulan sembolik yapı; “Gerçek nedir?”, “Algıladığımız şey ne kadar gerçektir?” ve “İnsan alıştığı düzenin dışına çıktığında gerçekliği nasıl algılar?” sorularını gündeme getiriyor. Oyunun en önemli özelliği, tek bir yoruma kapanmak yerine seyircinin kendi anlamını oluşturmasına izin vermesi bence. Aslında Kaşık Yok, bu yönüyle yalnızca bir tiyatro hikâyesi değil, gerçeklik ve insan algısı üzerine düşünmeye çağıran çok katmanlı bir eser diyebiliriz. Zor oyun sevenlere, oyunlarda sembol metafor konusu ilgisini çekenlere tavsiye ederim.
Dün akşam Şehir Tiyatrolarının yeni oyunu "Öylece Durur Zaman'ı prömiyer akşamında izledim. Peşin peşin söyliyeyim. Oyuna bayıldım. Kadrosuyla, rejisiyle, metiniyle, dekor ve ışığıyla dört dörtlük, tam da Şehir Tiyatrosuna yaraşır bir iş çıkarılmış.
Sarah kırklı yaşlarının başında bir basın fotoğrafçısıdır. Özellikle savaş bölgelerinde mesleğini yapmaktadır. Irak'ta patlayan bir bombayla yaralanan Sarah ölümden döner. Tedavisinin ardından, kendisi gibi gazeteci olan erkek arkadaşı James onu gelip alır ve evlerine getirir. Tedavi sürecinde evde baş başa vakit geçirirler. Uzun yıllar boyunca tehlike altında, savaş meydanlarında yürüttükleri ilişkilerini, orta yaşın kıyısına geldikleri bir dönemde, güvenli evlerinde yaşamaya başlarlar. Belki de uzun zamandır ikisi de ilk defa bir yerde dururlar. Her şey yolundaymış gibi gözükse de, aslında bir şeylerin ters gittiği altan alta kendini hissettirmeye başlar. Sarah ve James'in ilişkilerindeki kırılma noktalarını anbean izleriz.
Oyun iki sevgili arasındaki ilişkiyi, geçen yılların ve yaşanan kazanın ardından hayata bakışlarında yaşadıkları farklılaşmayı anlatırken, Amerika gibi güvenli bir ülkeden, 3. Dünya ülkelerinde yaşanan kargaşaya bakışı da irdeliyor. .
Oyundaki bir diğer ilişki de arkadaşları olan Editör ve onların yokluğunda tanışıp ilişki yaşamaya başladığı toplantı organizatörü genç sevgilisi arasındadır. Hikayeye dahil olmalarıyla oyunda yeni çatışma alanları açılır. Onların ilişkisi sanki Sarah ve James arasındaki sorunları daha bir görünür hale getirmektedir. Ya da belki de tam tersidir.
Oyun kadın erkek ilişkisi dışında, mesleki çekişmelere de değinerek seyirciye üzerinde düşüneceği yeni alanlar açıyor.
Irmak Bahçeci'nin çevirisini yaptığı Pulitzer ödüllü yazar Donald Marguiles'in çok katmanlı metni, Mehmet Ergen rejisiyle sahneye taşınmış.
Sahnede benim Şehir Tiyatrolarının altın kadrosu olarak gördüğüm oyuncular var. Sarah rolünde hemen hemen tüm oyunlarını izlediğim Sevil Akı var. James rolünü Murat Coşkuner, Editör rolünü Mert Tanık ve genç sevgilisini Pervin Bağdat oynuyor. Hepsi çok başarılı ama Pervin Bağdat genç sevgili rolünde resmen döktürüyor.
Tabi kii ödenekli tiyatronun olmazsa olmazı dekor, ışık, video tasarımı da hem gözümüze hem gönlümüze hitap ediyor. Özellikle cam görüntüsü verilen perdede oynatılan görüntüler anlatımı güçlendiriyor.
(Dekor Tasarımı Barış Dinçel, ışık tasarımı Fatih M. Haroğlu, kostüm tasarımı Ahsen Nur Yaman, video tasarımı Emre Turgaylı)
Sahnedeki oyunu ve oyuncuları büyük bir keyifle izledim. Oyunun ilk gösterimi olmasına rağmen hiç bir aksaklık yaşanmadı. Oyun yeniden izlenecekler listeme girdi bile.
Metin harika, çok derinlikli. Çatışmaları işleyişi o kadar sahici ki. Tüm ikilemler karşında duruyor öyle. Güldürüyor, düşündürüyor. Hayat gibi. Sanki bir filmin içinde gibi hissettirdi. Dekor şahane. Oyuncular genel olarak iyiydi ama sayın Pervin Bağdat, şahaneydi. O kadar sevimli ve doğal oynadı ki. İkinci yarıdaki değişim bile dozajında ve gerçekti. Tebrik ederim son zamanlarda izlediğim en iyi oyun.
Bu akşam Üsküdar Kerem Yılmazer sahnesinde izlediğim "Öylece Durur Zaman" tiyatro oyunu gerek geçmişten gerekse günümüzden verdiği örneklerle çok güzel bir şekilde ele alınarak işlenmişti. Usta oyuncularımızdan bu oyunu izlemek ise ayrı bir keyif ve tat verdi. Sahne dekoru ise muhteşemdi. Perde önünde ve arkasında emeği geçen herkese teşekkürlerimi sunarım.
Dostlarla Akşam Yemeği / Tiyatro Bab