Arnavut asıllı Kosovalı çağdaş oyun yazarı Yeton Neziray, toplumsal konuları mizahi bir dille ele alıyor. Neziray’ın “ÖRTBAS” adlı oyunu, seyirciyi bu kez sahnenin karşısına değil, kulise davet ediyor.
Bir rejisöre yöneltilen suçlama
DEVAMI üzerine tiyatroya gelen Müfettiş, rejisörü sorgulamaya başlar. Ancak suçlamanın ne olduğunu uzun süre açıklamaz. Bilginin kendisine verdiği gücü elinde tutarak sorgunun yönünü belirlemeye çalışan Müfettiş ile, sahip olduğu kozları kaybetmemek için direnen Rejisör arasında giderek bir kedi-fare oyununa dönüşen gerilimli bir mücadele başlar.
Bu oyuna, sahnede prova yaptığını bildiğimiz Rozi de dahil olur. Onun kahkahalarını, ağlamalarını, varlığını ve yokluğunu hissederiz; fakat yüzünü hiçbir zaman görmeyiz. Müfettişin tiyatroya gelişindeki asıl amacın suçlamayı soruşturmak değil, Rozi ile tanışmak olduğu ortaya çıktıkça, sorgunun ardındaki kişisel hesaplar da görünür hâle gelir.
Böylece soruşturma, giderek bir güç ve hiyerarşi oyununa dönüşür. Müfettiş devletin temsilcisi olmanın gücünü elinde tutarken, Rejisör tiyatronun ve entelektüel dünyanın sağladığı ayrıcalıkla ona karşı durur. Biri karşısındakinin elitliğinden rahatsız olurken, diğeri devlet otoritesinin temsil ettiği güce karşı mesafe alır. Cehaletin bilinmeyene karşı duyduğu korku, entellektüelizme yönelik küçümseme ve sınıfsal gerilim, ikili arasındaki çatışmanın giderek daha görünür hâle gelmesine neden olur.
ÖRTBAS, tiyatronun alışıldık seyir düzenini ters yüz ederek izleyiciyi sahnedeki gösterinin değil, kuliste gerçekleşen bir sorgunun tanığı yapar.
DAHA AZ GÖSTER